“Als Facebook weet dat er fraude plaatsvindt,
waarom blijft die advertentie dan zichtbaar?”

Gepubliceerd op DigitaleSlachthuis.nl | Nieuws & Media | 25-07-2026

Misschien herinnerde je dit nog: Je scrolt door Facebook of Instagram en ziet een advertentie over een nieuwe belegging, een bekende Nederlander die een investering aanbeveelt of een belofte van snel financieel rendement. Je vraagt je af: kan dit echt?

Inmiddels zijn deze praktijken veel geraffineerder. Nee, de fraudeurs verpakken hun boodschappen inmiddels dankzij Meta’s AI veel subtieler en geraffineerder. Ze weten je ‘sweet-spot’ – het verleidingsmoment – veel beter te kiezen, en ze nemen meer tijd om hun verleidelijk aanbod aan je te presenteren.
De druk wordt geleidelijk opgebouwd. Maar dan toch, blijft die vraag staan:
Als duizenden mensen op deze manier slachtoffer worden van online fraude, waarom verander er dan niets?

Als Facebook weet dat er fraude plaatsvindt, waarom blijft die advertentie dan zichtbaar?

Die vraag staat centraal in meerdere Amerikaanse rechtszaken en onderzoeken naar Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. Nieuwe gerechtelijke uitspraken en interne documenten zetten de afgelopen maanden de rol van grote technologiebedrijven opnieuw in de schijnwerpers.

In het kort

• Een Amerikaanse rechter oordeelde op 24 maart 2026 dat Meta mogelijk aansprakelijk kan zijn voor frauduleuze advertenties die mede zijn gemaakt met AI-tools van het bedrijf.
• Op 11 juni 2026 werd de zaak om procedurele redenen alsnog afgewezen.
• Interne documenten tonen aan dat grote adverteerders soms anders werden behandeld dan kleinere partijen.
• Amerikaanse politici stellen dat Meta miljarden dollars verdient aan advertenties die verband houden met scams en verboden goederen.
• De discussie raakt een fundamentele vraag: wanneer is een platform nog een doorgeefluik en wanneer wordt het mede-verantwoordelijk?

Waarom publiceren wij dit?

Het DigitaleSlachthuis.nl onderzoekt hoe digitale systemen ons gedrag beïnvloeden en hoe online fraude zich kan verspreiden via sociale media. Wij publiceren dit artikel niet om angst te zaaien, maar om inzicht te bieden. Want wie begrijpt hoe digitale platformen werken, kan zich beter beschermen.

Onze missie is eenvoudig:

Begrijpen – Weerbaar worden – Veranderen.

Kan Meta aansprakelijk worden voor online fraude?

Jarenlang konden sociale mediaplatforms zich beroepen op een Amerikaanse wet uit 1996: Section 230. Deze wet beschermt internetbedrijven tegen aansprakelijkheid voor wat gebruikers op hun platform plaatsen.

De opkomst van kunstmatige intelligentie verandert het speelveld
In de zaak Bouck v. Meta Platforms, Inc. stelden slachtoffers van beleggingsfraude dat oplichters gebruikmaakten van Meta’s eigen AI-tools, waaronder Advantage+ Creative, om overtuigende advertenties te maken.

Op 24 maart 2026 oordeelde Chief Judge Richard Seeborg van de federale rechtbank in Californië dat Meta mogelijk niet langer kan worden beschouwd als een passief platform wanneer de eigen AI actief meeschrijft aan advertentieteksten.

De redenering van de rechtbank is opmerkelijk:
Als de AI van Meta zelf teksten genereert, dan is Meta mogelijk niet alleen de gastheer van de advertentie, maar ook mede-maker.

Dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor Facebook, Instagram, Google, TikTok en andere platformen die gebruikmaken van generatieve AI.

Waarom werd de rechtszaak dan toch afgewezen?

De uitspraak van maart betekende niet het einde van de zaak.
Op 11 juni 2026 werd de rechtszaak alsnog afgewezen. Niet omdat de rechter van mening veranderde over AI, maar vanwege een juridisch-technische reden.

De fraude in deze zaak had betrekking op beleggingen en effecten. Daardoor had de zaak volgens de rechtbank onder de federale effectenwetgeving moeten worden behandeld en niet onder de consumentenwetgeving van de staat Californië.

Juristen noemen dit inmiddels de:
“Ninth Circuit Switcheroo”

De juridische deur blijft daarmee echter openstaan. De rechtbank heeft immers vastgesteld dat AI een platform mogelijk van “doorgeefluik” naar “mede-maker” kan veranderen.

Verdient Meta geld aan scams?

Een andere ontwikkeling werpt een ongemakkelijk licht op de discussie.

Interne documenten uit een rechtszaak van de Amerikaanse Maagdeneilanden suggereren dat Meta in 2024 naar schatting ongeveer 16 miljard dollar verdiende aan advertenties die verband houden met scams en verboden goederen. Dat zou ongeveer tien procent van de totale omzet zijn.
Deze cijfers zijn onderwerp van juridisch debat en nog niet definitief vastgesteld. Toch zijn ze voor Amerikaanse senatoren Richard Blumenthal en Josh Hawley aanleiding geweest om toezichthouders op te roepen onderzoek te doen.
Volgens hen is Meta betrokken bij ongeveer een derde van de succesvolle online scams in de Verenigde Staten.

Dat leidt tot een pijnlijke vraag: Wanneer wordt een advertentie-inkomst een maatschappelijk probleem?

Kregen grote adverteerders een voorkeursbehandeling?

Uit interne documenten die in 2025 naar buiten kwamen, blijkt dat Meta gebruikmaakte van zogenaamde Revenue Guardrails.

Daarmee werden grote adverteerders – bedrijven die dagelijks veel geld uitgaven aan advertenties – minder snel automatisch geblokkeerd dan kleinere partijen.
Meta voerde dit beleid in om te voorkomen dat grote klanten per ongeluk door geautomatiseerde systemen werden tegengehouden.

Interne medewerkers omschreven dit beleid echter als:
“Low defensibility.”

Vrij vertaald: “Dit wordt lastig uit te leggen als het ooit openbaar wordt.”

De onthullingen roepen vragen op over transparantie en gelijke behandeling op sociale media.

Waarom houden sociale media ons zo lang vast?

De discussie over Meta gaat niet alleen over advertenties.

Interne onderzoeken van het bedrijf laten zien dat gebruikers regelmatig negatieve ervaringen hebben op sociale media. Een van die onderzoeken, bekend als het Bad Experiences and Encounters Framework (BEEF), concludeerde dat meer dan de helft van de Instagram-gebruikers wekelijks een negatieve of schadelijke ervaring rapporteerde.

Tegelijkertijd zijn veel functies ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden:

• Infinite scroll.
• Pushmeldingen.
• Gepersonaliseerde aanbevelingen.
• Algoritmische versterking van populaire inhoud.

Hoe langer iemand online blijft, hoe meer advertenties kunnen worden getoond.

Dat verdienmodel staat steeds vaker ter discussie.

Wat betekent dit voor gebruikers?

Voor gebruikers verandert er vandaag nog niets. Facebook en Instagram blijven bestaan en miljoenen mensen gebruiken deze platforms dagelijks. Maar de maatschappelijke discussie verschuift.

Twintig jaar lang luidde de vraag:
“Wat plaatsen gebruikers op sociale media?”

In 2026 wordt een andere vraag belangrijker:
“Welke rol spelen sociale media zelf bij het creëren, versterken en verspreiden van die inhoud?”

Dat is een fundamenteel verschil.

Veelgestelde vragen

Kan Meta aansprakelijk worden gesteld voor frauduleuze advertenties?
Mogelijk. Een Amerikaanse rechter oordeelde op 24 maart 2026 dat Meta’s bescherming onder Section 230 beperkt kan zijn wanneer de AI van het bedrijf zelf meeschrijft aan advertenties.
Wat is Section 230?
Een Amerikaanse wet uit 1996 die internetplatforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud die gebruikers plaatsen.
Gebruiken oplichters AI?
Ja. Volgens meerdere onderzoeken en rechtszaken gebruiken fraudeurs steeds vaker AI-tools om advertenties en berichten sneller en overtuigender te maken.
Is Meta veroordeeld?
Nee. De zaak Bouck v. Meta werd op 11 juni 2026 afgewezen vanwege procedurele redenen. De juridische discussie over AI en aansprakelijkheid blijft echter bestaan.
Waarom is dit relevant voor Nederland en België?
Facebook en Instagram zijn wereldwijd actief. Ontwikkelingen in de Verenigde Staten hebben vaak invloed op toekomstige wetgeving, toezicht en maatschappelijke discussies in Europa.